Varis Çeşitleri

Bacakta beliren her damar aynı kaynağa bağlı değildir. Kimi varis yalnızca cildin en yüzeyinde, birkaç milimetrelik ince çizgiler halinde görülür; kimi varis ise cildin altında kalın, kıvrımlı kordonlar oluşturur. Bu farklılık yalnızca görünümle sınırlı değildir.

Damarın çapı ve derinliği, çoğu zaman sorunun ne kadar yüzeysel ya da ne kadar derin bir venöz yetmezlikten kaynaklandığını da gösterir. Bu nedenle varis çeşitleri; damar çapı, cilde olan derinliği ve beslendiği kaynak vene göre sınıflandırılır. Tedavi yaklaşımı da tipe göre değişir: yüzeysel kılcal damarlarda estetik odaklı işlemler yeterli olabilirken, büyük safen varislerinde önce kaynaktaki geri kaçışın kapatılması gerekir. Aşağıda en sık karşılaşılan varis tiplerini, tipik görünümleri ve genel yaklaşım farklarıyla birlikte bulabilirsiniz.

Kılcal varisler (telenjiektazi)

Kılcal varisler, cildin hemen altındaki en ince damarların genişlemesiyle ortaya çıkar. Genellikle bir milimetreden incedir ve kırmızı, mor ya da pembe ince çizgiler halinde görülür. En sık bacaklarda; uyluk ve diz çevresinde, bazen de yüzde belirir. Çoğunlukla ağrı yapmaz, bu yüzden asıl rahatsızlık estetik kaygıdır.

Kılcal varisler tek başına bulunabildiği gibi, altta yatan bir venöz yetmezliğin ilk işareti de olabilir. Bu damarların tedavisinde yüzeysel skleroterapi ve yüzeysel lazer gibi yöntemler kullanılır. Ayrıntılı bilgi için kılcal varis tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Örümcek ağı varisi

Örümcek ağı varisi, kılcal varislerin bir alt görünümüdür. Adını, tek bir merkezden dışa doğru dallanarak ağ ya da yelpaze paterni oluşturan ince damarlardan alır ve tıpta telenjiektazi olarak da adlandırılır. Görünümü belirgin olsa da damarlar çok ince ve yüzeyseldir. Yaklaşım, diğer kılcal damarlarda olduğu gibi büyük ölçüde estetik odaklıdır. Bu görünüm tipini örümcek ağı varisi sayfasında ayrıntılı inceledik.

Retiküler varisler

Retiküler varisler, kılcal damarlardan daha kalın, safen varislerinden daha incedir. Çapları çoğunlukla 1 ile 3 milimetre arasındadır ve cildin biraz daha altında, mavi-yeşil bir ağ halinde görülür. Kabarık değildirler; cilt yüzeyinden belirgin şekilde taşmazlar ama renkleriyle fark edilirler. Sıklıkla kılcal damarlarla birlikte bulunur ve bazen onları besleyen ara damarlar olarak işlev görürler.

Retiküler varislerde sık kullanılan yaklaşım skleroterapidir; ince bir iğneyle damar içine verilen ilaçla damar kapatılır. Bu yöntemin ayrıntıları için skleroterapi sayfamıza göz atabilirsiniz. Kılcal damarlarla birlikte görüldüğünde, daha kalıcı sonuç için genellikle önce besleyen retiküler damarların ele alınması tercih edilir. Bu tipin ayrıntılı anlatımı retiküler varis sayfasında.

Safen ve trunkal (büyük) varisler

Safen ya da trunkal varisler, halk arasında varis denince ilk akla gelen tiptir. Cilt altında kabarık, kıvrımlı, kordon benzeri damarlar halinde görülür ve gözle kolayca ayırt edilir. Bu varisler çoğunlukla bacağın ana yüzeysel toplardamarı olan safen vendeki kapak yetmezliğine, yani kanın geriye kaçmasına (reflü) bağlı gelişir.

Bu grup varisler yalnızca bir görünüm sorunu değildir; altında çoğu zaman venöz yetmezlik yatar ve tedavi edilmediğinde ağrı, ödem ve ilerleyen cilt değişiklikleriyle seyredebilir. Tedavide öncelik, kaynaktaki geri kaçışı ortadan kaldırmaktır. Bunun için lazer (EVLA), radyofrekans ve yapıştırma gibi kapalı yöntemler öne çıkar. Uygun tekniğin seçimi renkli Doppler bulgularına göre yapılır; seçenekleri varis tedavisi sayfamızda karşılaştırabilirsiniz.

Pelvik ve vulvar varis

Pelvik ve vulvar varisler, bacak dışında; kasık, vulva ve leğen (pelvis) bölgesindeki toplardamarlarda görülen daha az bilinen bir tiptir. Çoğunlukla kadınlarda ve özellikle gebelik sonrası dönemde ortaya çıkabilir. Kimi zaman bacak varislerinin beklenmedik biçimde tekrarlamasının arkasında pelvik kaynaklı bir dolaşım sorunu bulunur.

Bu bölgedeki varisler yüzeyden her zaman görülmez ve değerlendirmesi özel bir yaklaşım gerektirir. Doğru tanı ve tedavi planı, bu alanda deneyimli bir hekimin muayenesi ve uygun görüntüleme ile konur. Belirti fark ettiğinizde kendi kendinize yorum yapmak yerine bir uzmana danışmanız önerilir. Belirtiler ve değerlendirme sürecini pelvik ve vulvar varis sayfasında ele aldık.

Varis tiplerinin karşılaştırması

Aşağıdaki tablo, en sık görülen varis tiplerini görünümleri, tipik yerleşimleri ve genel yaklaşım farklarıyla özetler. Tablo yalnızca genel bir yol göstericidir; kesin ayrım muayene ile yapılır.